De druif centraal.. Pinot Blanc

sign rows grape vines vinyards

De rubriek “De druif centraal…” vertelt de geschiedenis, herkomst en bijzonderheden van een specifiek druivenras.
Deze keer de Pinot Blanc.

 

De Pinot Blanc is een aan de Pinot Noir en Pinot Gris verwante druif die redelijk bestand is tegen plantenziekten en nachtvorst. De aanplant in Frankrijk is grotendeels geconcentreerd in de Elzas. In Duitsland en Oostenrijk noemt men deze druivensoort WeiBburgunder.

 

Grond, klimaat en opbrengst per hectare bepalen wat voor soort Pinot Blanc (Pinot Bianco, WeiBburgunder) ontstaat: een zacht frisse, vriendelijke, niet al te uitgesproken wijn of één met meer klasse en karakter. Ook de manier van wijnbereiding heeft invloed: in Duitsland ontdekte men bijvoorbeeld dat gisting en rijping op vat tot imponerende resultaten kan leiden. Subtiel, levendig, sober, nerveus en complexiteit kunnen hier allemaal aan dezelfde draad hangen. Toch is de Pinot Blanc de afgelopen twintig jaar uitgegroeid tot een van de meest controversiële druivenrassen. De herkomst van dit ras is verbonden met de Pinot Gris. En dit ras is op haar beurt een nauwe afstammeling van de Pinot Noir.

 

Het blad van de Pinot Blanc lijkt sterk op dat van de Chardonnay. Maar alleen bij nauwkeurige bestudering valt op dat bij de steelaanzet de bladeren van Chardonnay onbehaard zijn. Dit in tegenstelling tot de Pinot Blanc waarbij de bladeren duidelijk wél behaard zijn. De trossen van de Chardonnay zijn ook meer uitgerekt en langer. De druiven zijn goudkleuriger en bolvormig. De druiven van de Pinot Blanc daarentegen krijgen bij het rijp worden meer een groene schakering. De druiven zijn ovaal van vorm, staan dicht op elkaar en daardoor zijn de trossen gedrongen. De beste Pinot Blanc klonen zijn ondervariëteiten met een geringe productiviteit. De druiven van deze ondersoorten vragen om een langere rijpingstijd aan de stok en houden van een hogere aanplanthoogte (aantal meters boven de zeespiegel). Pinot Blanc vraagt om aanplant in gebieden met een zekere warmte maar met voldoende afkoeling door bijvoorbeeld een frisse wind. De bodem waarin de Pinot Blanc wortelt dient eerder arm dan rijk aan voedingsstoffen te zijn. Een te rijke bodem geeft lafheid aan de wijn en maakt de Pinot Blanc in het glas alleen maar flauw en oninteressant. Vereist is hier ook een bodemtype dat de rijping aan de stok niet al te snel en heftig opstuwt. Een arme bodem zorgt voor delicate aroma’s en geeft daarbij een langgerekte en evenwichtige smaakontwikkeling. Om dezelfde redenen als hierboven omschreven levert het risico’s op om de Pinot Blanc te laten rijpen op kleine houten fusten. Het gevaar bestaat dat je als wijnboer ten onder gaat in het kwetsbare en kronkelige pad van de smaken en aroma’s. En dat het hout van de houten fusten smaken en aroma’s vervormen en er als laaghangende mist bovenop gaat liggen.

 
Wat blijft is toch de regelmatige verwarring tussen Pinot Blanc en Chardonnay. Zeer vaak wordt Chardonnay verward met Pinot Blanc, Niet zelden staan beide druivenrassen aangeplant in één en de zelfde wijngaard, vooral in Italië. Alleen wanneer de rijping van de druiven goed doorzet, komen de verschillen van beide druivensoorten duidelijk naar voren. De Pinot Blanc is wel bewezen familie van Pinot Gris en Pinot Noir. Hun blad is bijna gelijk van vorm. Misschien zit het grootste verschil tussen Pinot Blanc en Chardonnay wel in het feit dat laatst genoemde duidelijk bedoeld is om lang te ouderen, iets wat voor Pinot Blanc zeldzaam is. Pinot Blanc en Elzas worden vaak in een adem genoemd en niet voor niets. De Elzas is al tijden hét wijngebied bij uitstek voor de aanplant van Pinot Blanc. De hier aanwezige Pinot Blanc is feitelijk een geselecteerde vorm van de Pinot Blanc namelijk de Gros Pinot Blanc. Deze heeft een duidelijk hogere opbrengst dan de echte Pinot Blanc van de Côte d’Or. Mede daardoor wordt de Pinot Blanc in de Elzas lager aangeslagen dan bijvoorbeeld Pinot Gris welke een kleinere opbrengst geeft met ook nog eens meer aroma’s. De wijnen afkomstig van Pinot Blanc zijn neutraal, betrekkelijk koppig en hebben een hoog alcoholgehalte. Zij laten zich gemakkelijk mengen met producten met een hoge zuurgraad zoals Sylvaner en Chasselas. Wijnen voortkomend uit deze blend komen op de markt onder de naam Edelzwicker.

 

IMG_1026

 

Pinot Blanc wordt in de Elzas vaak vermengd met Auxerrois Blanc zonder dat dit op het etiket vermeld hoeft te worden. Auxerrois Blanc of Auxerrois Blanc de Laquenexy is een wijd verspreide druivensoort in met name de Elzas, Duitsland en Luxemburg. Deze druivensoort moet men niet verwarren met de rode Malbec die in de Cahors Auxerrois wordt genoemd. Het is een volle afstammeling van Chardonnay en wordt veelvuldig vermengd met Pinot Blanc. Auxerrois Blanc heeft een lage zuurgraad en is gebaat bij lagere rende- menten. Aroma’s in de wijn laten zich het beste omschrijven als die van honing en noten.

 

De oorsprong van Auxerrois Blanc moeten we zoeken in Lorraine, net aan de andere kant van de Vogezen. Recent DNA heft aangetoond dat Auxerrois Blanc een kruising is tussen Gouais Blanc en Pinot Blanc. In het Moezelgebied in Duitsland wordt Auxerrois Blanc als synoniem gebruikt voor Chardonnay. Daarom wordt echte Auxerrois Blanc ook wel aangeduid als Auxerrois Blanc de Laquenexy. Auxerrois Blanc wordt zelden aangetroffen in de Nieuwe Wereld. Hier en daar staan wat stokken in Canada en Zuid Afrika. Frankrijk heeft in totaal 1,950 hectaren, het merendeel in de Elzas. Een klein beetje staat aangeplant in de Côtes de Toul in Lorraine. Auxerrois Blanc is ook een belangrijk component in de Crémant d’Alsace. Aanplant bij voorkeur op kalkhoudende ondergrond en de druif rijpt een fractie eerder dan Pinot Blanc.

 

In de Bourgogne staan nog een honderdtal hectares Pinot Blanc aangeplant. De Pinot Blanc is in staat om hier op de Bourgognebodem sobere en introverte wijnen te leveren, met een geringe hoeveelheid restsuiker, een prima zuurgraad, een terughoudend aroma en een bescheiden smaakontwikkeling. Deze circa honderd hectaren in de Bourgogne kun je zien als een uitstapje in generositeit. Dus als uitzondering op de veelal massalere aanplant in bijvoorbeeld Elzas en Italië. De wijngaarden hier in de Bourgogne zijn gemakkelijk te onder- houden. En de wijnen van deze Pinot Blanc stokken leveren tot slot wijnen die snel op de markt kunnen worden gebracht. Pinot Blanc is er de druif niet voor om lang te ouderen. Al sinds geruime tijd werkt het zo. En door deze stokken ook nog eens Pinot Chardonnay te noemen wordt het werken ermee in de Bourgogne een stuk simpeler. De aanduiding Pinot Chardonnay zegt dus niets en maakt de wijn die er vanaf komt niet minder anoniem.

 

In Duitsland wordt Pinot Blanc WeiBburgunder genoemd. Meestal aangeplant in zuidelijkere streken zoals Baden en Rheinpfalz. De meeste producenten waarderen de WeiBburgunder omdat hij zelfs bij forse opbrengsten een hoog Oechsle-niveau weet te halen maar pas boven de 85˚ Oechsle geeft hij echt interessante wijn. Omdat de wijn betrekkelijk weinig aromatisch is, vormt hij een uitstekende combinatie met meer geurende druivenrassen zoals Müller Thurgau. Zeer rijpe WeiBburgunder wordt ook vaak gebruikt als aanzoeter, de zogenaamde Süssreserve. De toekomst van de Pinot Blanc ligt meer en meer in het segment van de Trocken en Halbtrocken wijnen. De nieuwe generatie Duitse gastronomen prefereert wijnen met een duidelijk minder zoet en het juist het betrekkelijk hoge extractgehalten en gematigde zuurgraad wat Pinot Blanc tot een ideale tafelwijn maakt. In ieder geval benadert hij het ideaal volgens deze gastronomen meer dan de veel geuriger Duitse variëteitwijnen.

 

Veel wijngaarden in Italië zijn beplant met een vrij toevallig tot stand gekomen mengeling van Pinot Bianco en Chardonnay. Geen mens was ooit op het idee gekomen dat er wel eens twee variëteiten in hun wijngaarden konden groeien en dus bekommerde niemand zich om eventuele verschillen.

 

De meeste DOC’s voor Pinot Bianco bevinden zich in het koelere noorden van Italie; Trention-Alto Adige, veneto, Friuli en Lombardije. Pinot Bianco uit deze streken smaakt spritzig en hij komt vaak als WeiBburgunder in de handel, al dan niet vermengt met Chardonnay.

In geheel Italië worden Pinot Bianco gebruikt als grondstof voor mousserende wijn. Haar hoge zuurgraad, het tamelijk neutraal karakter en het lage suikergehalte maat Pinot Bianco uitermate geschikt voor de vervaardiging van zeer uitlopende spumantes. Toegegeven; het heeft ook wel iets om op het etiket van de een of andere spumante met het schitterend vage woord Pinot te kunnen schermen.

 

Woelfelin Pinot Blanc Alsace A.C.

 

712073