Onbekende druif 7: Malvasia

malvaria

Onbekend maar niet onbemind..

 

In deze rubriek, waar telkenmale een afzonderlijke druivenras wordt uitgelicht, hoort de Malvasia eigenlijk niet thuis. Malvasia is feitelijk geen afzonderlijk ras maar meer een gehele druivenfamilie. Er zijn zeer veel soorten Malvasia, zowel blauwe- als witte Malvasia die over de hele Italiaanse laars, in Spanje en zelfs in Griekenland verspreid zijn. En ook daarbuiten komen we Malvasia in al haar gedaanten tegen; Slovenië, Kroatië, Corsica, de Canarische Eilanden, Madeira, Portugal, Frankrijk, Californië, Brazilië en Australië.

 

De naam Malvasia is waarschijnlijk afgeleid van Monemvasia, een havenstad op de Peloponnesos in Griekenland. Van hieruit werd in de middeleeuwen grote hoeveelheden goudgele, lichtrode maar behoorlijk alcoholische zoete wijn werd verscheept. Alle wijn hiervandaan kreeg dezelfde naam mee: Malvasia.

 

Tegenwoordig vindt men de meeste aanplant van de Malvasia soorten in Italië. Maar ook in Italié is het niet eenvoudig de druif in kaart te brengen omdat Malvasia in ontelbare gedaanten voorkomt: wit en rood, droog, halfzoet en zelfs mierzoet, als stille wijn en als schuimwijn. Alle Malvasia soorten bijeen genomen, is dit wel een van de meest voorkomende druivenras in Italië. Alleen Trebbiano en Sangiovese staan in grotere getale aangeplant. Als we nu de Malvasia nader bekijken dan kunnen we twee soorten onderscheiden. De witte Malvasia en de rode Malvasia. Meest voorkomende is de witte Malvasia, Malvasia Bianca. Deze wordt veel aangeplant in bijvoorbeeld Lazio, Umbrië en Toscane. In deze laatste regio wordt de Malvasia Bianca bijvoorbeeld aangewend voor de productie van de fantastische vin santo’s. Bekende wijnstreken met gebruik van de Malvasia Bianca zijn bijvoorbeeld DOC Collio (Friuli), DOCG Chianti.

 

Een variant op de Malvasia Bianco is de Malvasia Bianca di Candia. Komt veel voor in Lazio, de streek dichtbij Rome en wordt daar niet zelden vermengd met Trebbiano. De naam verwijst naar de Griekse oorsprong: Candia is de vroegere Venetiaanse benaming voor Kreta. Bekende DOC in Lazio zijn DOC Frascati, DOC Orvieto. Beiden hebben aanplant van Malvasia Bianca binnen hun gebiedsgrenzen.

 

Weer anders is de de Malvasia Bianca di Lazio, bent u daar nog? Hoewel deze ook floreert in Lazio is ze duidelijk minder intens en van een mindere kwaliteit dan de Bianca di Candia. Schitterend voor zoete wijnen dan weer is de Malvasia di Lipari, verwijzend naar de Liparische eilanden boven Sicilië. Hier produceert men op de vulkanische bodems een fantastische maar zeer zeldzame abrikoosachtige nektar.

 

Misschien wel de beste soort is de Malvasia Istriana die je aantreft in Friuli. Worden de Malvasia’s vrijwel altijd vermengd met andere druivenrassen, deze Malvasia Istriana wordt altijd als mono cepage wijn gevinifiëerd. Wijnen van deze druif afkomstig zijn heerlijk geurend naar perzik, citrus en witte bloemen. In Sardinië hebben ze ook hun eigen soort, namelijk Malvasia di Sardegna. In de DOC Malvasia di Bosa maken ze met Malvasia een zeldzame sherry-achtige wijn, zowel in droge als in zoete versie. Er is ook nog de Malvasia Bianca di Basilicata, een afzonderlijke kloon die, zoals de naam aangeeft, enkel in het zuiden van Italië voorkomt, in Basilicata.

 

Een gemeenschappelijk kenmerk van al deze witte Malvasiasoorten is de neiging om vlug (over) rijp te worden waardoor ze dus vrij veel alcohol bevatten met daarbij een hoog restsuikergehalte. Juist daarom is Malvasia zeer geschikt om er zoete wijnen van te maken. In droge versie is Malvasia nauwelijks elegant en weinig aromatisch waardoor het gebruik van meerdere druivenrassen bijna altijd voorwaarde is om er een plezierige wijn van te maken. Met uitzondering van de eerder genoemde Malvasia Istriana die wél op eigen houtje een wijn kan ‘dragen’.

 

Tenslotte de blauwe Malvasiasoorten. Veel minder talrijk dan de witte Malvasiasoorten. Het is trouwens vooral in Apulië dat men ze zal aantreffen en wel in twee gedaanten: de Malvasia Nera di Brindisi en de Malvasia Nera di Lecce, beiden in het zuiden van de hak van de laars en vaak geblend met Negroamaro. Ook Basilicata heeft trouwens haar eigen blauwe ras: Malvasia Nera di Basilicata, een krachtige tanninerijke druif die enkel in blends voorkomt. Bekendste wijngebieden in Zuid-Italië waar de Malvasia staat aangeplant zijn onder andere DOC Salice Salentino en IGT Basilicata Rosso.

 

In Piëmonte maken ze in de DOC’s Malvasia di Casorso d’Asti en Malvasia di Castelnuovo Don Bosco ten slotte wel nog een andere rariteit met de respectievelijke soorten Malvasia Nera en de Malvasia di Schierano: een rode schuimwijn die qua belangstelling echter volledig in de schaduw staat van de Brachetto d’Acqui, de andere – wel populaire – Piëmontese rode schuimwijn.