Pinot Noir in “De druif centraal…”

Pinot Noir bekende druivenrassenPinot Noir, een geliefd en gehaat druivenras.

 

De rubriek “De druif centraal…”vertelt de geschiedenis, herkomst en bijzonderheden van een specifiek druivenras. Deze keer dus de Pinot Noir

 

Pinot Noir geliefd en gehaat

Het meest geliefde druivenras onder wijnliefhebbers, maar het meest gehate druivenras onder wijnmakers. Zo is de Pinot Noir te omschrijven. De diversiteit en complexiteit zorgen voor een grote schare fans onder wijnliefhebbers, maar voor wijnmakers is het zeer ingewikkeld om van de Pinot Noir een topwijn maken.

 

De reputatie van Pinot Noir is vooral te danken aan de grote Bourgogne wijnen die van dit druivenras worden gemaakt. Zijn oorsprong ligt zeer waarschijnlijk in de Côte de Nuits in  Bourgogne waar tweeduizend jaar geleden al door de Romeinen wijnen gemaakt werden van  het  destijds  onder de  naam  ‘Helvenacia  Minor’ bekend staande druivenras. Inmiddels staat de Pinot Noir uiteraard ook aangeplant in de Champagne waar het een van de drie druivenrassen is die voor de productie van de bekende  mousserende wijn wordt gebruikt. De bladeren van Pinot Noir zijn over het algemeen kleiner dan die van Cabernet Sauvignon maar groter dan Syrah.

 

Als je spreekt over Pinot Noir, dan heb je het in eerste instantie over  Bourgogne.  Bourgogne heeft de  Pinot Noir groot gemaakt en andersom. De  betere Pinot Noirs  kunnen in goede  jaren heel mooi ouderen, en 15 tot 20 jaar met gemak halen. In de  Bourgogne staat Pinot Noir meestal op zeer kleine percelen aangeplant. Het totaal aan Pinot Noir in de Côte d’Or bedraagt zo’n 4500 hectare. In de Côte Chalonnaise en Mâconnais in het zuiden van de Bourgogne ligt nog eens 4000 hectare. In de Elzas maakt men veelal rosé van de Pinot Noir. Ook rood is zeer bekoorlijk en lijkt in stijl op de wijnen van Bourgogne en Beaujolais. Zij worden vaak licht gekoeld gedronken. Pinot Noir is de enige rode wijn afkomstig uit de Elzas. Pinot Noir in Duitsland heet Spätburgunder en is tegenwoordig het meest aangeplante blauwe druivenras. In vroeger tijden waren wijnen van de Spätburgunder bleek, vaak rosé en leken zij meer op de Pinot uit de Elzas. Tegenwoordig heeft Spätburgunder  meer  kleur en  textuur. Ook krijgen ze steeds vaker rijping op eikenhouten vaten. Dit is vaak  het  geval bij de wijnen uit Baden, Pfalz en Ahr.  Zij zijn vrij exclusief en daardoor ook vrij kostbaar.

 

Wijnrank Pinot Noir druivenras BourgogneIn  Shakespeare’s  toneelstukken  wordt  vaak gesproken over ‘Rhenish’, zeer hoog geprijsde wijnen gemaakt van Pinot Noir in Duitsland. Er is ook een vroeg rijpende variant op Pinot Noir in Duitsland voorhanden. Dit  is de Frühburgunder en deze is aangeplant in Rheinhessen  en  Ahr. Frühburgunder geeft goede wijnen met voldoende fruit. Oostenrijk gebruikt vaak  de naam Blauburgunder als men het heeft over Pinot Noir. De wijnen zijn droog, fruitig en  in stijl vergelijkbaar met Bourgogne. De wijnen ouderen niet zelden op Frans eikenhout.  De  betere Pinot Noir is afkomstig van Neusiedlersee, Burgenland en Thermenregion. In Italië heet de druif Pinot Nero en hij staat van oorsprong aangeplant in streken als Alto Adige, Collio Goriziano, Oltrepò Pavese en Trentino. Ook dit zijn wat gematigdere  gebieden. De wijnen lijken in stijl sterk op Bourgognes zij het dat zij wat minder voornaam zijn.

 

In Nieuw Zeeland staat Pinot Noir  hoofdzakelijk aangeplant in Martinborough, Waipara, en Central Otago. De Verenigde Staten zijn een grote producent van Pinot Noir wijnen geworden. Pinot Noir uit met name Willamette Valley in Oregon en Russian River Valley in Californië geeft schitterende resultaten. Ook Santa Lucia en Santa Barbara County geven zeer zuivere wijnen.

 

Ventisquero wijn Pinot Noir druivenrasWaarom is de Pinot Noir zo geliefd?

Er  is  geen  blauw  druivenras  ter  wereld  waarvoor de bodemsoort of de terroir zo belangrijk is als voor Pinot Noir. In de smaak van de wijn is de zogenaamde ‘Gout de  terroir’ duidelijk te herkennen. In de Bourgogne liggen overwegend zeer kalkrijke  bodems. Deze hebben een uitstekende drainage, wat  leidt tot  een hogere gemiddelde temperatuur. Dit zorgt weer voor een  snellere  rijping. Een goede Pinot Noir kan lang ouderen en laat in de smaak een onuitwisbare indruk en herinnering achter. Het aroma  van een goede Pinot Noir is zeer complex en bevat een groot aantal componenten. In de  neus is de Pinot  Noir het  best te herkennen aan de boerenstallucht, maar ook rijp fruit zoals kersen, of kruiden zoals kaneel, rozemarijn, mint of oregano.

 

Omdat de Pinot  Noir  een dunne schil  heeft, is de kleur  normaal gesproken vrij licht. Pinot Noir is rijk, maar  niet zwaar, heeft normaal gesproken niet te hoge alcoholpercentages en weinig tannines. Maar veranderende smaakstijlen en moderne wijntechnieken geven veelal Pinot Noir  wijnen die lichter en fruitiger van stijl zijn. Wijnen die vanzelf ook minder lang kunnen  ouderen. Toch is  er vanuit Californië en Nieuw Zeeland een trend waarneembaar om Pinot Noir te maken met veel kracht en stevig fruit in combinatie met donkere tonen. Een Pinot Noir die de Syrah in stijl zeer dicht benadert.

 

Wat maakt het zo’n lastige druif voor wijnmakers?

De Pinot Noir is een veeleisende druif. Het  klimaat waar de Pinot Noir groeit, moet getemperd zijn, zodat het groeiseizoen er lang duurt. Dit maakt de Bourgogne en  Champagne zeer geschikt voor Pinot Noir, maar ook Nieuw-Zeeland en de Casablanca vallei in Chili beschikken over een klimaat waar de Pinot Noir goed gedijt. De Pinot Noir stelt niet alleen eisen aan klimaat, maar ook aan bodemsoort. Daarnaast is de druif voor vrijwel elke ziekte of afwijking die druiven kunnen krijgen gevoelig, mede door de dunne schil. Zo is de druif zeer gevoelig voor vorst in het voorjaar, omdat de bladeren al vroeg in het jaar beginnen te groeien.

 

Ook diverse ziektes kunnen de druif  aantasten. Een voorbeeld hiervan is de ziekte van Pierce, die wordt overgebracht door een insect. Deze ziekte kan een totale wijngaard in een klein aantal jaren totaal vernietigen. Ook de fermentatie van Pinot Noir is een lastig proces. Dit heeft onder andere te maken met de 18 aminozuren in de druif, die er voor zorgen dat de druif op een nogal ‘gewelddadige’ wijze fermenteert. Dit kan er zelfs toe leiden dat de wijn opborrelt uit de tank tijdens het fermentatieproces. André Tchelistcheff, wijnmaker bij Mondavi, in Californië heeft ooit gezegd: “God maakte de Cabernet Sauvignon maar de duivel maakte de Pinot Noir.” Toch is de Pinot Noir voor de wijnmaker een uitgelezen kans om zijn kundigheid aan de wereld te tonen.