Wijnland Uruguay

Wijnland-Uruguay

Wijnland Uruguay

Uruguay is aan drie zijden omringd door water. Allereerst is daar in het oosten de Atlantische Oceaan, in het zuiden bevindt zich de Rio de la Plata wat als een groot estuarium zorgt voor een getemperd klimaat en westelijk vinden we de Rio Uruguay die hier ruim 580 kilometer lang de grens met Argentinië vormt. Nergens in Uruguay is men bekend met watertekorten.

 

Het land is gezegend met een groot aantal meren en rivieren. Kampt men wereldwijd nogal eens met flinke droge perioden, in Uruguay is dit nooit een issue. Men heeft zelfs in 2004 een wet in aangenomen die er in voorziet dat iedere inwoner in Uruguay recht heeft op toegang tot water.

 

 

Onafhankelijkheid Uruguay

De onafhankelijkheid van Uruguay is synoniem met de naam José Gervasio Artigas. Onder zijn leiding was het een groep van 1000 strijders die in 1811 het land naar de onafhankelijkheid bracht. Beroemd is de slag om Las Piedras waarbij de Spaanse troepen de aftocht bliezen.

 

Tien jaar later poogden de Portugezen de oostelijke provincie Rio de la Plata in te lijven bij hun kroonkolonie Brazilië. Tevergeefs want ook nu hielden de Uruguayaanse troepen dapper stand. Ook de daarop volgende vele schermutselingen konden niet verhinderen dat uiteindelijk in 1825 de onafhankelijkheid werd uitgeroepen.

 

In 1830 wordt ook de grondwet van kracht. Wat volgt is een toestroom van honderdduizenden immigranten vanuit Europa. Er is in die tijd sprake van een ongekende economische groei. Veel van de bevolking heeft een Spaanse achtergrond en de voertaal in Uruguay is dan ook Spaans. Maar er zijn ook veel Italiaanse immigranten naar Uruguay gekomen. Juist hun invloed op taalgebied heeft gemaakt dat het Spaans wat men hier spreekt veel minder scherpe kanten bezit.

 

Uruguay progressief en sociaal

Het is José Battle y Ordónez die onder zijn bewind zorgt voor een sociaal gezicht. Gedurende zijn twee termijnen als president, 1903-1907 en 1911-1915, maakt hij van Uruguay een sociale en democratische republiek, exemplarisch voor de regio. De regering wordt tegenwoordig gevormd door de Frente Amplio, een coalitie geleid door president José Mujica. Uruguay is wat men noemt een multi-etnisch land met vele invloeden, waaronder die uit Afrika. Van iedere tien inwoners wonen er negen in een stedelijke omgeving en een kwart van alle bewoners leeft in Montevideo. Drie kwart van alle inwoners woont in het zuiden van Uruguay, nota bene.

 

Wanneer je vanuit Montevideo naar de grens met Brazilië rijdt, valt de uitgestrektheid van het land pas echt op. Zover het oog reikt, sappig, glooiend grasland, uitsluitend bevolkt door rundvee en schapen. Het vlees uit Uruguay is van uitmuntende kwaliteit en wereldberoemd. Geen wonder als men ziet hoe of een perfect leven de runderen hier hebben! Ruim 3,4 miljoen inwoners bezit Uruguay en het merendeel behoort tot de middenklasse. Slechts 5% is werkloos en dit percentage is dalende. Armoede komt hier nauwelijks voor. Het leven in Uruguay is goed en dat geldt zeker voor zowel het eten als ook het drinken. In hun vrije tijd houdt men zich hier voornamelijk bezig met voetbal, paardrijden en het vertoeven op de vele prachtige stranden die Uruguay rijk is.

 


Landschap Uruguay 2Uitstekend wijnklimaat

Het klimaat in Uruguay maakt wijnbouw hier zeer succesvol. Het is het enige wijnproducerende land met zo’n duidelijke Atlantische invloed. Het klimaat is zonder meer getemperd en laat zich nog het beste vergelijken met dat van Zuidwest Frankrijk en Noordwest Spanje. Vanuit de Falkland eilanden waait een Arctische wind die zorgt voor de nodige verkoeling gedurende de nacht. In de zomerperiode worden niet zelden temperaturen van 30°C en meer gehaald.

 

De gemiddelde temperatuur ligt hier rond de 16°C terwijl Bordeaux een gemiddelde van 12.8°C op jaarbasis heeft. Er valt gemiddeld 889 mm regen per jaar, in het zuiden vaak nog een 152 mm extra. Dit verklaart ook de hoge luchtvochtigheid van 70% tot 75%. Niet zelden is er sprake van hevige regenval en ook in de zomerperiode valt er de nodige regen.

 

Irrigatie in de wijngaarden is nauwelijks noodzakelijk. In de afgelopen 10 jaar is het slechts één keer voorgekomen. Wat helpt om het overtollige regenwater uit de wijngaard te krijgen, is de aanplant van grasstroken tussen de rijen druivenstokken. Het is het grote wateroppervlakte van de Rio de la Plata welke zorgt voor de nodige neerslag. Vergelijkbaar met de Gironde in de Bordeauxstreek.  De Rio de la Plata is meer dan 290 kilometer lang en heeft een breedte van 220 kilometer en is daarmee uniek op aarde.

 

Druivenras Tannat UruguayGeschiedenis wijnbouw Uruguay

Wijnbouw in Uruguay is grotendeels geïnitieerd door Pascal Harriague (1819-1894), een immigrant afkomstig uit Frans Baskenland. Pascal begint met de aanplant van Tannat druiven in Salto, in het Noordwesten van Uruguay. We schrijven 1870 en de druivenstokken komen zonder twijfel uit Argentinië. Het estate wordt uitgebreid tot 200 hectaren en zijn wijnen worden in het hele land geroemd. Tannat staat synoniem voor Harriague en men ziet dit als het nationale druivenras. Bijna gelijktijdig met Pascal Harriague begint ook Francisco Vidiella (1820-1884), tuinier uit Catalonië, met de aanplant van druivenstokken. Niet in het Noordwesten maar direct ten noorden van de stad Montevideo. Francisco kiest voor de Folle Noire, een druivenras wat al snel door iedereen Vidiella genoemd wordt maar nu nauwelijks nog staat aangeplant. Anderen volgen zoals Francisco Piría, Pablo Varzi en Diego Pons.

 

De meeste wijnmakers in Uruguay zijn afstammelingen van Spaanse en Italiaanse immigranten en hebben hun “roots” in Catalonië en Baskenland. In hun hele bestaan neemt wijn, logischerwijs, een centrale plaats in. Eind 19e eeuw waren het eenvoudige “stille” wijnen wat zij op de markt brachten. Het accent lag op productieverhoging omdat er per hoofd van de bevolking 33 liter werd geconsumeerd en er geen tafelwijn mocht worden geïmporteerd. In de jaren ’70 van de vorige eeuw komt er meer vraag naar kwaliteitswijnen. Een groep vooraanstaande wijnfamilies richt dan de VCP (Vinos de Cualidad Preferente) op.

 

Regional Centres for Agricultural Experimentation

In 1975 komen er een aantal experimenteerstations voor landbouw; de Regional Centres for Agricultural Experimentation. Hier houdt men zich onder andere bezig met het selecteren van goed plantmateriaal en bepaalt men welk druivenras in welke wijngaard het beste kan worden aangeplant. Een van de eerste wapenfeiten van deze CREA’s is het importeren van uitsluitend virusvrije Tannat-klonen uit Frankrijk en Californië. Een geweldige stap vooruit op het gebied van kwaliteit. In 1987 is daar de oprichting van het National Institute for the Vine and Wine (INAVI). Buitenlandse experts worden uitgenodigd om de wijnmakers in Uruguay verder op weg te helpen.

 

Het eensluidende advies van deze experts; “go for Tannat”. Nadien is er veel gebeurt. Veel wijnfamilies hebben hun wijngaarden opnieuw aangeplant met hoogwaardig plantmateriaal en druivenrassen van hoge kwaliteit met in de eerste plaats Tannat, gevolgd door Chardonnay, Cabernet Sauvignon, Merlot, Sauvignon Blanc en Riesling. Wineries zijn inmiddels geoutilleerd met kleinere, temperatuur-gecontroleerde tanks van RVS en men gebruikt zachtere persen. Er zijn nieuwe cuverieën gebouwd waar de wijnen rustig kunnen rijpen. Alle wijnen worden door het wijnbedrijf zelf gebotteld en verhandeld. Er is nauwelijks bulkwijn voorhanden.

 

Tannat wijn UruguayUruguay is gemaakt voor het druivenras Tannat

In de wijnwereld is de Tannat hét visitekaartje van Uruguay. Nergens anders dan in Uruguay weet men alle eigenschappen van dit druivenras ten volle te benutten. In de jaren’80 van de vorige eeuw, als men drukdoende is om de wijngaarden in goede conditie te brengen, is de Tannat in de Nieuwe Wereld feitelijk een onbeschreven pagina. Weinig is bekend van dit niet gemakkelijke druivenras.

 

De oorsprong van Tannat vinden we natuurlijk in Frankrijk waar Madiran geldt als de hoofdstad van Tannat. Al in geschriften uit de 13e eeuw wordt de naam Tannat genoemd, in Frankrijk. De naam Tannat houdt waarschijnlijk verband met het feit dat de druif nogal veel tannines bevat en tamelijk “tanned” is, wat zoveel wil zeggen als het hebben van een donkere kleur.

 

Alain Brumont is de eerste wijnmaker die met zijn Chateau Montus 1985 laat zien dat er wel degelijk een wijn gemaakt kan worden van 100% Tannat. Voorheen werd Tannat, juist vanwege zijn hardere tannines gebruikt als cepageameliorateur, een verbeteraar voor veel wijnen. Het is juist de verdienste van Alain Brumont dat Tannat in Frankrijk zich mag verheugen in hernieuwde belangstelling.

 

In Uruguay begrijpt men inmiddels dat Tannat gebaat is bij een getemperd, maritiem klimaat met duidelijk invloeden van bijvoorbeeld de Atlantische Oceaan. De druif vraagt om een zekere luchtvochtigheid en kan extreme droogte moeilijk aan. Dit geeft harde, ongewenste tannines. Verkoeling vanuit de Atlantische Oceaan zorgt ook nog eens voor een lang groeiseizoen waardoor het alcoholgehalte laag blijft en het natuurlijk zuurgehalte op peil blijft. Wat ook bijdraagt aan een zekere souplesse is de leemhoudende bodem die we veel in Uruguay aantreffen. Het resultaat is een levendig frisse, mooi gebalanceerde wijn. Met in de geur impressies van zwarte bessen, pruimen, vijgen en zelfs iets van confituur. In de smaak niet zelden een kruidige toets, gevolgd door rokerige impressies mede dankzij de lagering op kleine houten vaten. Smaak is één ding maar wat het meeste fascineert bij Tannat is het spel tussen het stevige mondgevoel, het levendige karakter en de structuur van de tannines. Juist de tannines met de antioxidatieve flavanolen maken de wijn niet alleen geschikt om perfect te ouderen, juist bij wat rijker en vetter vlees past de Tannat zeer goed. En draagt hiermee bij aan de French Paradox!

 

Naast Tannat staan ook andere druivenrassen in Uruguay aangeplant; Riesling, Gewürztraminer, Sauvignon Blanc, Chardonnay, Pinot Noir, Cabernet Sauvignon. Met name voor de productie van eenvoudigere tafelwijnen maakt men gebruik van druivenrassen als Isabella en Moscatel Hamburgo. Daar waar de vraag naar betere wijnen groeit, nam ook de interesse in andere druivenrassen toe. Carrau beplantte hiertoe een experimentele wijngaard met diverse druivenrassen.

 

Wijnregio Uruguay bodegasAndere druivenrassen in Uruguay

Andere wijnmakers gingen er toe over om druivenrassen als Petit Verdot, Cabernet Franc, Touriga Nacional, Viognier, Chardonnay en Sauvignon Blanc aan te planten. Waarbij moet worden opgemerkt dat de twee laatst genoemde druivenrassen als het gaat om de productie van witte wijn in Uruguay nog altijd de beste resultaten geeft.

 

Cabernet Sauvignon staat niet altijd op een geschikte bodem maar Merlot en Cabernet Franc kunnen overtuigen met hun kwaliteit. Ook Petit Verdot doet het goed en dat valt ook te zeggen voor Arinarnoa, een kruising van Petit Verdot en Merlot. Syrah geeft aardige resultaten ondanks het getemperde klimaat. Pinot Noir staat op veel plaatsen met succes aangeplant.

 

De meeste bodegas brengen hun wijn op de markt als een blend en niet louter als 100% Tannat wijn. Reden hiervoor is dat met name de toevoeging van Merlot, Cabernet Franc en Petit Verdot voor nog meer complexiteit, balans en finesse zorgen.

 

Het Atlantische klimaat in Uruguay is perfect voor witte wijnen. Niet verrassend dat de bodegas hoge ogen gooien met hun Chardonnays, Sauvignon Blancs, Viogniers en specialiteiten als Gewürztraminer, Sauvignon Gris, Riesling, Marsanne of Torrontés. Maar een druivenras wat al langer staat aangeplant is het druivenras Albarino en dan met name in het zuiden en zuidwesten van Uruguay.

 

Juist de typiciteit van dit druivenras maakt het geschikt als witte tegenhanger van de Tannat. In een wereld waarin nog altijd een hoofdrol is weggelegd voor Chardonnay en Sauvignonn Blanc is het goed een “eigen” druivenras te bezitten.

 

Meer over wijnland Uruguay:

 

Uitgelicht: Wijnhuis Bodegas Careau

 

Wijn & Spijs: Chivito